April 1, 2018

Namna ya Kujikinga usijifungue Mtoto NJITI


Image result for incubator babyMiaka ya karibuni limekuwapo ongezeko la wajawazito kujifungua watoto kabla ya kufikia wakati wake. Takwimu zinaonyesha kila mwaka kuna watoto milioni 15 wanaozaliwa kabla ya wakati. Sehemu kubwa ya waathirika hao wanapatikana kusini mwa jangwa la sahara, ikiwamo Tanzania.

Kwa mujibu wa taarifa ya Hospitali ya Taifa Muhimbili (MNH), Tanzania ni kati ya nchi 10 duniani zinazochangia vifo vya watoto wachaga kwa asilimia 66 duniani.

MAMA ANAWEZAJE KUJIKINGA ASIJIFUNGUE MTOTO NJITI?
Ingawa hakuna sababu ya moja kwa moja inayosababisha mjamzito kujifungua mtoto njiti, lakini inatakiwa ajiepushe na kujikinga na tabia hatarishi zinazoweza kusababisha tatizo hilo.
 Related image
TABIA HATARISHI NI ZIPI?
Mama mtarajiwa anatakiwa ale vyakula bora hata kabla ya kubeba ujauzito, kuacha kufanya hivyo kunasababisha baadaye mama huyu akibeba ujauzito kujifungua mtoto njiti.

Pia, anatakiwa kuacha unywaji wa pombe kupindukia, uvutaji wa sigara na matumizi ya dawa za kulevya.

Kuzarau kuanza kwenda kuliniki mapema baada ya kubeba ujauzito.
Mjamzito anapaswa kuanza kliniki mapema kwa ili apewe elimu juu ya kulea mimba na kufanyiwa uchunguzi na kupimwa vipimo maalumu
 Related image
Mjamzito hapaswi kulala bila chandarua kufanya hivyo kunamuweka katika hatari ya kuugua malaria yanayoweza kumuathiri hata mtoto aliyeko tumboni na kujikuta akijifungua kabla ya muda.

Mjamzito anapojifungua mtoto kabla ya kutimiza wiki 37, huyo huitwa Njiti, anakua bado hajafikisha muda wake wa kuzaliwa na mwili wake unakuwa bado haujakomaa.

NI DALILI ZIPI HUONYESHA MJAMZITO ATAJIFUNGUA MTOTO NJITI?
Ili kuepuka kuzaa mtoto njiti lazima mama ujue dalili zipi ukiziona ama kujisikia unatakiwa uwahi hospitalini.

Moja ni maumivu ya mgonga yanayokuja na kuondoka na mara nyingi maumivu hayo hutokea mara kwa mara maeneo ya chini ya mgongo.
 Image result for MUM baby
Pili, maumivu kwenye sehemu za siri. Maumibu hayo huja kwa njia kama ya kuvuta ukeni na kuachia kila baada ya dakika kumi. Kutokwa majimaji mengi na damu inaweza kuwa kidogo ukeni, kuhara na kutapika, hizo ni miongoni mwa dalili kuwa sasa mama huyo anaweza akajifungua kabla ya muda wake.
Dalili nyingine ni maumivu ya chini ya kitovu, mtoto kusukuma kuja chini, kutokucheza kwa mtoto.

Mjamzito akibaini dalili hizo, anatakiwa awahi hospitali kwa sababu mama ndiye anatakiwa kufuatilia mapigo ya mtoto tumboni, akisikia yupo kimya ajaribu kunywa maji, uji, chai au kula chakula, kama yuko hai atacheza.
Hata hivyo, mtoto njiti mara nyingi huwa anakuwa katika hatari kadhaa baada ya kuzaliwa, na baadhi ya hatari hizo ni pamoja tatizo katika mfumo wa upumuaji.
 Related image
Mara nyingi mapafu yake hushindwa kutanuka na kusinyaa wakati wa upumuaji kutokana na kukosekana kwa protini maalumu mwilini mwake.

Hatari nyingine ni ya kupata maradhi ya kuambukizwa kirahisi na anaweza pia kupata athari kwenye ubongo na matatizo ya mishipa, damu, mlango wa fahamu na kuathirika kwa ogani.

Lakini pia mtoto huyu anakuwa kwe ye hatari ya kupata homa ya manjano kutokana na ini kutokufanya kazi, uoni hafifu na huwa wanakuwa na ukuaji mbaya.
 Related image
KUMBUKA
Watoto hawa mara zote baada ya kuzaliwa huwa wanahifadhiwa kwenye kifaa maalumu (incubator) kinachowapa joto la kutosha kama alilokua analipata tumboni kwa mama.

Pia, kuna njia nyingine ya kuwahifadhi inayoitwa ‘Kangaroo’, hapa mama au baba hutakiwa kumbeba mtoto huyo kifuani akiwa hana nguo, ila huvishwa soksi na kofia na hufunikwa ili apate joto la kutosha. Ni njia moja wapo ya kumpa joto linalo msaidia aishi na aweze kukua.

AINA ZA WATOTO NJITI
Watoto njiti wamegawanyika katika makundi, wapo wanaozaliwa mimba ikiwa na wiki 28 na wapo wanaozaliwa mimba ikiwa na wiki kati ya 28 n 32.
Image result for child born
Ila watoto wanaozaliwa mimba ikiwa na wiki 28 hadi 32 mara nyingi hupata shida kwenye mfumo wa hewa na mapafu. Kundi la mwisho ni la watoto wanaozaliwa wakiwa na wiki kati ya 32-37.

Na
Dk Ravinder Goodluck,


Share: